Page 166 - Demo

3Helikopter%u00eb t%u00eb ushtris%u00eb amerikane zbarkojn%u00eb trupat tok%u00ebsore n%u00eb Vietnam, mars 1965.%u2022 nj%u00eb refuzim i ideve politike dhe m%u00ebnyr%u00ebs s%u00eb jetes%u00ebs q%u00eb vinte nga Evropa, n%u00eb em%u00ebr t%u00eb kultur%u00ebs tradicionale;%u2022 p%u00ebrqafimi i ideve t%u00eb Revolucionit Francez (liri, barazi dhe v%u00ebllaz%u00ebri), sidomos n%u00eb vendet me elita lokale t%u00eb shkolluara n%u00eb Per%u00ebndim;%u2022 frym%u00ebzimi nga idet%u00eb marksiste, shpesh t%u00eb p%u00ebrziera me nacionalizmin.Rrug%u00eb t%u00eb ndryshme drejt pavar%u00ebsis%u00ebProcesi i dekolonizimit nuk ishte i nj%u00ebjt%u00eb n%u00eb t%u00eb gjitha vendet. Disa territore arrit%u00ebn pavar%u00ebsin%u00eb p%u00ebrmes negociatave paq%u00ebsore, nd%u00ebrsa t%u00eb tjera u p%u00ebrball%u00ebn me konflikte t%u00eb dhunshme dhe luft%u00ebra t%u00eb gjata. Iraku fitoi pavar%u00ebsin%u00eb n%u00eb fillim t%u00eb viteve '30 t%u00eb shek. XX, nd%u00ebrsa Siria dhe Libani e fituan at%u00eb menj%u00ebher%u00eb pas Luft%u00ebs II Bot%u00ebrore. Nga ana tjet%u00ebr, Egjipti u shpall shtet i pavarur m%u00eb 1922. T%u00ebrheqja britanike nga Palestina vendosi p%u00ebrball%u00eb arab%u00ebt dhe izraelit%u00ebt n%u00eb nj%u00eb konflikt q%u00eb vazhdon edhe sot.N%u00ebn udh%u00ebheqjen e figurave si Mahatma Gandhi dhe Xhavaharlal Nehru, l%u00ebvizja p%u00ebr pavar%u00ebsi n%u00eb Indi p%u00ebrdori rezistenc%u00ebn paq%u00ebsore dhe mobilizimin masiv. Megjithat%u00eb, ndarja e Indis%u00eb dhe Pakistanit n%u00eb vitin 1947 u shoq%u00ebrua me dhun%u00eb dhe zhvendosje masive t%u00eb popullsis%u00eb, duke treguar se edhe proceset paq%u00ebsore mund t%u00eb ken%u00eb pasoja t%u00eb r%u00ebnda njer%u00ebzore.Procesi i t%u00ebrheqjes, pak a shum%u00eb paq%u00ebsore, nga kolonit%u00eb vazhdoi me pavar%u00ebsit%u00eb e vendeve t%u00eb Afrik%u00ebs, nd%u00ebr t%u00eb cilat mund t%u00eb p%u00ebrmenden Nigeria, Gana, Senegali, Kongoja belge etj. N%u00eb disa raste, shpallja e pavar%u00ebsis%u00eb i sh%u00ebrbeu mbajtjes s%u00eb pushtetit nga nj%u00eb pakic%u00eb e popullsis%u00eb si n%u00eb Afrik%u00ebn e Jugut dhe Rodezi (sot Zimbabve).N%u00eb nj%u00eb pjes%u00eb t%u00eb madhe t%u00eb vendeve t%u00eb Afrik%u00ebs Veriore u fuqizuan l%u00ebvizjet p%u00ebr pavar%u00ebsi komb%u00ebtare t%u00eb udh%u00ebhequra nga elitat patriotike vendase. N%u00eb vitin 1956, Franca u detyrua t%u00eb njoh%u00eb pavar%u00ebsin%u00eb e Marokut dhe t%u00eb Tunizis%u00eb. N%u00eb vende si Algjeria apo Vietnami, pavar%u00ebsia kaloi p%u00ebrmes konflikteve t%u00eb p%u00ebrgjakshme. L%u00ebvizja %u00e7lirimtare %u00e7oi n%u00eb pavar%u00ebsin%u00eb e Algjeris%u00eb n%u00eb vitin 1962. N%u00eb Vietnam, me p%u00ebrfundimin e luft%u00ebs forcat komuniste shpall%u00ebn pavar%u00ebsin%u00eb nga Franca. N%u00eb vend filloi nj%u00eb luft%u00eb e p%u00ebrgjakshme mes forcave komuniste, me n%u00eb krye Ho Shi Min, kund%u00ebr francez%u00ebve e, m%u00eb pas, SHBA. Vietnamit u nda n%u00eb dy pjes%u00eb: Veriu ishte n%u00ebn kontrollin e komunist%u00ebve, kurse n%u00eb Jug sundonin nacionalist%u00ebt. N%u00eb vitin 1973, kur trupat amerikane u t%u00ebrhoq%u00ebn dhe Vietnami u bashkua n%u00ebn regjimin komunist n%u00eb vitin 1975. Po k%u00ebt%u00eb vit, kolonit%u00eb portugeze t%u00eb Angol%u00ebs dhe t%u00eb Mozambikut fituan pavar%u00ebsin%u00eb pas p%u00ebrmbysjes s%u00eb regjimit diktatorial n%u00eb Portugali. Ngjarja e fundit me nj%u00eb ndikim t%u00eb madh bot%u00ebror ishte fundi i regjimit t%u00eb aparteidit n%u00eb Afrik%u00ebn e Jugut m%u00eb 1990 dhe zgjedhja e Nelson Mandel%u00ebs si president. P%u00ebrvoja njer%u00ebzore dhe sfidat pas pavar%u00ebsis%u00ebDekolonizimi nuk ishte vet%u00ebm nj%u00eb proces politik, por edhe nj%u00eb p%u00ebrvoj%u00eb thell%u00ebsisht njer%u00ebzore. P%u00ebr shum%u00eb njer%u00ebz n%u00eb kolonit%u00eb, pavar%u00ebsia p%u00ebrfaq%u00ebsonte shpres%u00eb p%u00ebr dinjitet, zhvillim dhe kontroll mbi fatin e tyre. P%u00ebr t%u00eb tjer%u00eb, periudha e tranzicionit Mahatma Gandi 2164